مراحل شستشو مکانیزه میوه و سبزی در سه مرحله شستشو، جداسازی ناخالصی و تخلیه محصول انجام می‌شود.
این کار با سه سیستم حباب‌سازی، سیرکولاسیون آب و فیلتراسیون فیزیکی انجام می‌شود. نوار انتقال نیز محصول شسته‌شده را بدون دخالت دست از مخزن خارج می‌کند.
کیفیت شستشوی دستی در ساعت اول شیفت با ساعت هشتم فرق دارد، اما دستگاه‌های شستشو مکانیزه در هر حالت یک کار را انجام می‌دهند. تمام قطعات در تماس با آب و محصول حتی لوله‌کشی پمپ هوا و سردوش‌ها نیز از استیل ساخته می‌شوند.
مهم‌ترین مزیت دستگاه‌های شستشو مکانیزه چیست؟
یکنواختی کیفیت. در روش دستی، نتیجه شستشو در طول شیفت نوسان دارد. دستگاه در ساعت اول و هشتم، همان فرایند را انجام می‌دهد و کیفیت محموله‌ها ثابت می‌ماند.
آیا دستگاه شستشو سبزی اتوماتیک به محصول آسیب می‌زند؟
شستشو با تلاطم آب انجام می‌شود و نه با فشار مکانیکی. برای محصولات نرم نیز مدل تمام‌نوار ساخته شده که زمان تماس با آب را کوتاه نگه می‌دارد.
مصرف آب در دستگاه‌های مکانیزه بیشتر می‌شود یا کمتر؟
در مدل‌های دارای سیرکولاسیون، کمتر. آب در مدار بسته می‌چرخد و پس از عبور از فیلتر فیزیکی دوباره استفاده می‌شود، در حالی که در روش دستی پس از هر نوبت تخلیه می‌گردد.
آیا دستگاه شستشو سبزی مکانیزه محصول را ضدعفونی می‌کند؟
خیر. فیلتراسیون این دستگاه‌ها فیزیکی است و ناخالصی درشت را جدا می‌کند. ضدعفونی، تجهیزات جداگانه لازم دارد.
بعد از خط شستشو به چه دستگاهی نیاز است؟
به آبگیر یا خشک‌کن. رطوبت سطحی محصول باید پیش از بسته‌بندی گرفته شود و این مرحله جداگانه‌ای است.
چالش‌های شستشوی دستی سبزیجات
روش دستی تا یک ظرفیت مشخص کار می‌کند. مشکل شستشوی دستی وقتی شروع می‌شود که تولید بخواهد از آن ظرفیت بگذرد.
در این روش، ظرفیت شستشو به تعداد کارگر گره خورده است. هر افزایش تولید، به افزایش نیرو نیاز دارد و این معادله در فصل اوج به بن‌بست می‌رسد.
دستگاه‌های مکانیزه با ظرفیت ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلوگرم در ساعت، این مشکل را حل می‌کند و ظرفیت را از تعداد نیرو جدا می‌کند.
محدودیت‌های روش دستی، در مقاله راهنمای خرید دستگاه شستشوی میوه و سبزیجات توضیح داده شده است.
مزیت‌های شستشوی مکانیزه سبزیجات
- یکنواختی کیفیت شستشو
بیشتر فروشندگان، سرعت را مزیت اصلی معرفی می‌کنند. اما تفاوتی که خریدار عمده زودتر از همه متوجه می‌شود، چیز دیگری است، در شستشوی دستی، کیفیت به دقت کارگر بستگی دارد. همان کارگر در ساعت اول شیفت با ساعت هشتم، یکسان کار نمی‌کند. خستگی و حجم کار، روی نتیجه اثر می‌گذارند.
سیستم حباب‌ساز، تلاطم یکسانی در کل سطح مخزن ایجاد می‌کند. هر مقدار محصول که وارد شود، همان فرایند را طی می‌کند.
اثر عملی این یکنواختی، در تحویل به مشتری عمده دیده می‌شود. وقتی کیفیت محصولات نوسان نداشته باشد، مذاکره بر سر قیمت و تعهد تحویل آسان‌تر می‌شود. - کاهش ضایعات و آسیب محصول
رایج‌ترین نگرانی درباره مکانیزه شدن این است که دستگاه به محصول آسیب بزند. اما آمار ضایعات این‌گونه به دست نمی‌آید.
بخش زیادی از آسیب محصول، در خود شستشو رخ نمی‌دهد. در جابه‌جایی دستی پیش و پس از آن رخ می‌دهد؛ ریختن محصول از سبد به تشت، بیرون کشیدن با دست و انتقال به مرحله بعد بیشترین آسیب را به بافت سبزیجات می‌زند.
نوار انتقال، این جابه‌جایی‌ها را حذف می‌کند. محصول یک بار وارد می‌شود و یک بار خارج می‌شود.
درباره خود شستشو نیز، مکانیزم مهم است، حباب‌سازی با تلاطم آب است و با برس یا فشار مکانیکی کار نمی‌کند. برای محصولات نرم هم مدل تمام‌نوار ساخته شده است که زمان تماس با آب را کوتاه نگه می‌دارد.
انتخاب مدل بر اساس حساسیت محصول انجام می‌شود. الزامات فنی دستگاه شستشو میوه صنعتی در این زمینه با محصولات مقاوم تفاوت دارد. - کنترل مصرف آب
تصور رایج این است که دستگاه بزرگ‌تر، آب بیشتری مصرف می‌کند. در دستگاه‌های دارای سیرکولاسیون، عکس این اتفاق می‌افتد.
در روش دستی، آب پس از هر نوبت کثیف می‌شود و باید تخلیه گردد. مصرف واقعی، حاصل جمع همین تعویض‌های پیاپی است.
در دستگاه مکانیزه، آب در یک مدار بسته می‌چرخد. پمپ سیرکولاسیون آن را از مخزن می‌گیرد و پس از عبور از فیلتر فیزیکی، دوباره از نازل‌ها بازمی‌گرداند.
فیلتر، ذرات درشت را جدا می‌کند و همین کار، عمر مفید آب داخل مخزن را طولانی می‌سازد. تعویض آب با فاصله زمانی بیشتر انجام می‌شود.
این مزیت در شستشوی سبزیجات برگی محسوس‌تر است، چون بار آلودگی ورودی بالاتر است. دستگاه شستشو سبزی صنعتی در همین ویژگی با شستشوی میوه تفاوت پیدا می‌کند. - کاهش وابستگی به نیروی کار
این مزیت معمولاً به شکل صرفه‌جویی در حقوق مطرح می‌شود. اما در کارگاه‌های فصلی، مسئله اصلی هزینه نیست.
مسئله، در دسترس بودن است. در اوج فصل شستشو، پیدا کردن نیروی آموزش‌دیده دشوار می‌شود و نیروی موقت، کیفیت یکسانی ارائه نمی‌دهد.
نوار انتقال، کار تخلیه دستی را حذف می‌کند. تابلو برق نیز کنترل پمپ آب، پمپ هوا و نوار را در اختیار یک اپراتور قرار می‌دهد.
نتیجه، جابه‌جایی نوع کار است. به‌جای چند نفر در حال شستشو، یک اپراتور دستگاه را کنترل می‌کند و نیروی آزادشده به مراحل دیگر می‌رود. - بهداشت و بازرسی
مکانیزه شدن، دو تغییر بهداشتی ایجاد می‌کند و هر دو در بازرسی قابل دفاع هستند.
- کاهش تماس دست با محصول: در روش دستی، محصول چند بار با دست کارگر در تماس قرار می‌گیرد و هر تماس، یک نقطه ریسک است.
- جنس سطوح: در این دستگاه‌ها تمام قطعات در تماس با آب و محصول از استیل ساخته می‌شوند؛ نه فقط بدنه و مخزن، بلکه لوله‌کشی پمپ هوا و سردوش‌ها نیز استنلس استیل هستند.
اهمیت این نکته در تمیزکاری روزانه مشخص می‌شود. سطح استیل و گوشه‌های گرد، باقی‌مانده مواد غذایی را نگه نمی‌دارند و شست‌وشوی پایان روز ساده‌تر انجام می‌شود.
بازرس بهداشت معمولاً به همین نقاط نگاه می‌کند، جنس سطوح در تماس با محصول، کیفیت جوش و گوشه‌های داخلی مخزن را بررسی می‌کند.
- ثبات تولید در اوج فصل
ظرفیت دستگاه عددی مشخص (۵۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلوگرم در ساعت) و قابل اتکا است. این عدد به حضور یا غیبت نیرو بستگی ندارد و در طول فصل تغییر نمی‌کند.
اثر عملی آن، در برنامه‌ریزی دیده می‌شود. وقتی ظرفیت روزانه قابل پیش‌بینی باشد، می‌توان به خریدار عمده تعهد تحویل داد. - اتصال به خط و رشد کار
شستشو معمولاً نخستین مرحله‌ای است که در یک کارگاه مکانیزه می‌شود. دلیل آن، تمرکز بیشترین نیرو و بیشترین نوسان کیفیت در همین مرحله است.
اما این مرحله، آخرین نیست، پس از شستشو، آبگیری و سپس سورتینگ و بسته‌بندی قرار می‌گیرند.
مدل شستشو سبزی نوار بیرون دقیقاً برای همین چشم‌انداز ساخته شده است. خروجی نوار، محصول را به دستگاه بعدی می‌رساند و مسیر توسعه تدریجی خط را باز نگه می‌دارد.
مزیت این روش، امکان سرمایه‌گذاری مرحله‌ای است. لازم نیست کل خط یک‌باره خریداری شود؛ می‌توان از پرفشارترین مرحله شروع کرد و بعد ادامه داد.
سایر دستگاه‌های قابل اتصال به این خط، در دستگاه شستشوی میوه و سبزیجات صنعتی معرفی شده‌اند.
صرفه اقتصادی دستگاه‌های شستشو سبزی مکانیزه
هفت مزیت بالا، برای هر مقیاسی به یک اندازه ارزش ندارند. پرسش درست این است که از چه نقطه‌ای به بعد، سرمایه‌گذاری توجیه پیدا می‌کند.
پاسخ از چهار عامل ساخته می‌شود و هر چهار مورد را می‌توان در کارگاه خودتان اندازه گرفت.
- هزینه نیروی کاری است که حذف می‌شود
- صرفه‌جویی در مصرف آب
- کاهش ضایعات محصول
- ظرفیتی که در فصل اوج از دست می‌رفت
سفارشی که به دلیل کمبود ظرفیت رد شود، درآمد ازدست‌رفته است و در دفتر ثبت نمی‌شود. مقایسه باید در افق دو تا سه ساله انجام شود.
شرایط تحویل برای خریداران استان‌های مرکزی نیز در صفحه دستگاه شستشوی سبزی اصفهان آمده است.
مکانیزه شدن چه چیزی را حل نمی‌کند؟
- بهبود کیفیت محصول ورودی: شستشو، خاک و ناخالصی سطحی را جدا می‌کند اما کیفیت خود محصول را تغییر نمی‌دهد. محصول ضعیف، شسته و ضعیف باقی می‌ماند.
- ضدعفونی: فیلتراسیون این دستگاه‌ها فیزیکی است و ذرات درشت را جدا می‌کند. تصفیه شیمیایی و گندزدایی، تجهیزات جداگانه لازم دارد.
- بی‌نیازی از مراحل بعدی: محصول پس از شستشو رطوبت سطحی دارد و آبگیری، دستگاه مستقل خود را می‌خواهد.
در نهایت مکانیزه شدن، نیاز به نیرو را کم می‌کند اما نیاز به اپراتور آموزش‌دیده و نگهداری دوره‌ای را اضافه می‌کند.
